Cacwn ‘real’ prin

Cacynen y llus  Bombus monticola

 

Mae gan y breninesau, y gweithwyr a’r gwrywod fandiau melyn i gyd ar y thoracs ond dim ar yr abdomen. Mae’r melyn yn llachar ac yn lliw gwellt yn aml. Er hynny, mae’r band ôl ar y thoracs yn llai amlwg. Mae lliw oren - coch y gynffon yn ymestyn dros fwy na hanner yr abdomen. Cysylltir y rhywogaeth hon â rhostiroedd yr ucheldir yn aml iawn, ond gellir ei gweld mewn cynefinoedd yn agos at y rhain hefyd.


Cacynen gwregys bylchog  Bombus soroeensis

Mae gan y breninesau, y gweithwyr a’r gwrywod un streipen felen lemon ar y thoracs ac un ar yr abdomen. Mae band melyn yr abdomen yn dilyn band du. Un o’r nodweddion pwysig sy’n helpu i wahanu’r rhywogaeth yma oddi wrth y rhywogaethau eraill yw bod y band melyn yn tueddu i ymestyn rownd ochrau segment cyntaf yr abdomen. Gwyn yw’r gynffon gyda gwawr felen fudr neu oren yn gwahanu’r melyn a’r du. Ond mewn rhai esiamplau mae’r blew oren yn amlycach, yn enwedig ymhlith y dynion. Nid yw’r enw cyffredin, ‘gwregys bylchog’, yn helpu o gwbl, oherwydd fel rheol does dim bwlch yn y band melyn ar yr abdomen.


Cacynen gynefinol  Bombus ruderatus

Yn nodweddiadol, mae’r breninesau, y gweithwyr a’r gwrywod yn ymddangos yn streipïog, gyda dau fand melyn trwchus ar y thoracs ac un ar segment cyntaf yr abdomen. Mae’r melyn yn amrywio o lemon llachar i wawr ‘futrach’. Mae lliw a lled y band melyn yn eithriadol amrywiol. Mae’r blew yn eithaf byr a gwastad gan roi ymddangosiad ‘taclus’ iawn i’r gacynen. Gwyn pŵl yw’r gynffon ond mae rhai amrywiadau ar y rhywogaeth yma’n ddu i gyd.


Cardwenynen lwydfrown Bombus humilis

Mae gan y breninesau, y gweithwyr a’r gwrywod thoracs sinsir ond gydag ychydig o flew du, sydd i’w weld o’u harchwilio’n fanwl. Fel rheol mae’r blew du yma’n agos at waelod yr adenydd. Mae’r abdomen yn felyn goleuach ond, fel rheol, mae band pŵl o flew ychydig yn dywyllach i’w weld ar yr ail segment.


Cardwenynen y mwsogl Bombus muscorum

Mae gan y breninesau, y gweithwyr a’r gwrywod thoracs sinsir i gyd. Mae’r abdomen yn amrywio hefyd o felyn lemon i liw sinsir, ond heb ddim blew du. Gall y rhywogaeth yma edrych yn debyg i’r Gardwenynen gyffredin sydd i’w gweld llawer mwy, ond mae gan y rhywogaeth yma rywfaint o flew du ar y thoracs neu’r abdomen bob amser. Does gan Gardwenynen y mwsogl ddim blew du yn y fan honno, dim ond oddi tani. Cofiwch nad oes gan Gardwenyn cyffredin yr Alban lawer o flew du, os o gwbl, ac felly mae adnabod Cardwenynen y mwsogl yn heriol iawn.


Cardwenynen goesgoch  Bombus ruderarius

Mae’r breninesau a’r gweithwyr yn ddu gyda chynffon goch a blew oren ar y goes ôl. Er hynny, mae gan y gwrywod fandiau melyn pŵl ar y thoracs yn aml iawn, a blew melyn cynnil ar eu hwynebau. Mae’n anodd eu hadnabod yn yr awyr agored.

“Bumblebees are lovely little creatures - their bright stripes and gentle buzz bring colour and sound to our summer gardens. They are also very important because they pollinate our wildflowers and crops. Sadly things aren't going well and some species are threatened with extinction.
I'm really concerned by these declines and I'm pleased to support the work of the Bumblebee Conservation Trust." 

Kate Humble
TV presenter

Kate Humble
View our Flickr
Bee clued up