Gwenyn eraill

Nid cacwn yw’r rhan fwyaf o rywogaethau o wenyn yn y DU.   

Ceir un rhywogaeth o wenyn mêl (Apis mellifera) a gellir cael rhagor o wybodaeth am y gwahaniaethau rhwng cacwn a gwenyn mêl yma - cacwn vs gwenyn mêl.

Ein henw ar y gweddill yw ‘gwenyn unig’ ac maent yn cael eu henw am nad oes gan eu nythod frenhines gyda gweithwyr, yn wahanol i gacwn a gwenyn mêl. Gall fod yn anodd iawn adnabod gwenyn unig ond mae rhai o’r rhywogaethau cyffredin i’w gweld mewn gerddi. Mae gwenyn unig yn llai na chacwn yn gyffredinol ac er eu bod yn gallu eich pigo, nid yw eu colyn yn effeithiol iawn ar bobl, oherwydd mae’n eithaf gwan.
Mae rhai rhywogaethau o wenyn unig wedi dirywio yn y DU ac mae arnynt angen ein help ni. Wrth lwc, bydd y gwaith y mae’r Bumblebee Conservation Trust yn ei wneud o fudd i wenyn unig hefyd, oherwydd maent yn dioddef am yr un rhesymau â chacwn: diffyg blodau’n fwyd. Mae rhagor o wybodaeth am ein gwaith a sut gallwch chi ein cefnogi ni ar gael drwy glicio yma. Daliwch i ddarllen am y gwenyn rhyfeddol yma.


Gwenynen durio lwydfelyn, Andrena fulva

Mae’r Wenynen durio lwydfelyn i’w chanfod yn nythu mewn lawntiau yn aml, ble mae’n cloddio tyllau bychain wedi’u hamgylchynu gan sypiau o bridd siâp llosgfynydd. Ym mis Ebrill maent i’w gweld amlaf, pan mae’r benywod yn gwneud eu nythod yn y pridd. Byddant yn dodwy eu hwyau yn y twll, yn darparu bwyd iddynt ac wedyn yn selio’r twll ar gau. Bydd y gwenyn ifanc yn deor ac yn datblygu dros yr haf ond ni fyddant yn dod allan o’r nyth tan y gwanwyn dilynol. Nid yw eu nythod yn gwneud drwg i lawntiau a bydd y twmpath o bridd wedi mynd mewn ychydig wythnosau. Felly nid ydynt yn broblem yn yr ardd.


Gwenynen traed blewog y blodau, Anthophora plumipes

Mae benywod gwenynen traed blewog y blodau’n edrych yn union fel cacwn bychain (yn y llun ar y chwith isod). Maent yn ddu, yn grwn ac yn flewog ond mae’r gwrywod yn frown eu lliw gyda blew hirion ar y coesau a’r traed. Mae gan y benywod flew oren neu felyn llachar ar eu coesau ôl hefyd, sy’n galluogi i ni wahaniaethu rhyngddynt a chacwn. Mae’r rhywogaeth yma’n nythu mewn mortar meddal neu bridd caled yn aml ac mae’n eithaf cyffredin mewn rhannau helaeth o Gymru a Lloegr. Brown yw’r gwrywod gyda blew hirion ar y traed (yn y llun ar y dde isod).


Gwenyn Colletes

Mae gwenyn Colletes yn edrych yn debyg i wenyn mêl, gyda blew brown ar y thoracs a streipiau culion ar yr abdomen. Mae’r rhywogaethau cyffredin yn nythu mewn glannau o dir noeth yn aml, ac mae llawer o’r gwenyn yn nythu yn yr un lle, sy’n gwneud iddynt edrych fel poblogaeth fawr. Er hynny, mae pob nyth ar wahân ac nid yw’r gwenyn yn helpu’i gilydd.

“Bumblebees are key factors in our wildlife. If they disappear many of our plants will not bear fruit. I am proud to be associated with the Bumblebee Conservation Trust”.

David Attenborough
OM CH FRS

View our Flickr
Bumblebee ID app